Mentale verbeelding

Mentale Verbeelding voor Optimale Performance

Apr 07, 2021

Waarschijnlijk weet jij al dat er kracht verborgen zit in visualiseren. Je kunt lichaam en geest trainen door beelden uit het verleden of in de toekomst, in je hoofd af te spelen. Voor je te zien.

 

In deze blog wil ik nog een stapje verder gaan. Er zit namelijk niet alleen kracht in het ene zintuig van het zicht verborgen. Je kunt de kracht veel groter maken door meerdere zintuigen in een keer aan te spreken. Met mentale verbeelding.

 

Waar visualiseren beperkt is tot 1 zintuig, gaat mentale verbeelding juist over het verenigen van álle zintuigen. Zien, horen, voelen, ruiken en proeven. Bij mentale verbeelding kunnen zelfs emoties die geassocieerd worden met een situatie of gebeurtenis worden meegenomen bij het verbeelden van de ervaring.

 

Inhoudsopgave

 

Verbeelding

 

Verbeelding is het creëren en herbeleven van een (mentale) ervaring door het gebruik van de zintuigen.

 

Verbeelding is eigenlijk een product van het geheugen. Het brein herinnert en reconstrueert stukjes informatie uit het geheugen om er zodoende een betekenisvol beeld van te maken.

 

Het verbeelden van een beweging in de sport is bijvoorbeeld vergelijkbaar met het uitvoeren van de beweging, alleen ervaart de atleet de beweging dan alleen mentaal.

 

Door mentale verbeelding kan een atleet zich bijvoorbeeld een eerdere  gebeurtenis heel gedetailleerd en helder herinneren. En de ervaring opnieuw hebben, maar dan mentaal. De ervaring wordt dan gereproduceerd door verbeelding. Hierdoor is het mogelijk de ervaring die heeft plaatsgevonden te verbeteren en fine tunen.

 

Een voorbeeld uit het powerliften:

Ook al zie je de stang niet, voel je de stang niet werkelijk in je handen en hoor je het ijzer elkaar niet raken en voel jij je spieren de squat niet maken, je ervaart wel mentaal al deze zintuigelijke gewaarwordingen.

 

Atleten kunnen ook beelden creëren die nog moeten plaatsvinden in de toekomst.  Dit doen zij door stukjes informatie uit hun geheugen aan elkaar te koppelen en er een beeld van te maken. De ervaring wordt dan gecreëerd door verbeelding. Hierdoor kan een nieuwe vaardigheid worden aangeleerd of verbetert.

 

Onderzoek wijst uit dat verbeelding helpt bij het verbeteren van prestaties en performance. Door mentale verbeelding train je namelijk het gedrag of de beweging die voor een prestatie nodig is. Met verbeelding  kun je veel herhalingen maken, oefenen en ook fine tunen. Het gaat hier niet alleen over sportprestaties maar ook om andere prestaties, die niet sport gerelateerd zijn, zoals een sollicitatiegesprek.

 

Zodoende kan verbeelding gebruikt worden om fysieke en mentale vaardigheden te oefenen, zelfs als ze nog moeten plaatsvinden. Bijvoorbeeld wanneer een atleet niet fysiek kan trainen door vermoeidheid of blessures of ter voorbereiding op een belangrijke presentatie.

 

Verbeelding als vaardigheid

 

Als je verbeelding wilt gebruiken om jouw prestaties te verbeteren dan moet er aan drie kenmerken worden voldaan.

 

Het gaat er bij verbeelding om dat je een gecontroleerd en zo helder mogelijk beeld van de situatie creëert. De geest kan namelijk in veel opzichten geen onderscheid maken tussen een heldere verbeelding en een echte ervaring. Je kiest daarom ook het perspectief dat het meest heldere en gecontroleerde beeld oplevert.

 

1. Helderheid

De helderheid van het beeld dat jij je voorstelt komt tot stand op dezelfde manier als dat je een camera scherp stelt. Een heldere verbeelding bevat scherpe, duidelijke details van de situatie of beweging. Wat zie je, hoor je, ruik je, proef je, voel je (tast).

Bij mentale verbeelding gaat het ook om emotionele helderheid. Welke gevoelens spelen een rol als jij de situatie inbeeldt.

 

2. Controle

Naast helder en duidelijk, moet de mentale verbeelding ook gecontroleerd zijn. Jij moet de beelden kunnen creëren die je wilt creëren en de juiste beelden kunnen afspelen in jouw hoofd. Juiste beelden zijn beelden waar je doet wat je wilt doen.

 

3. Perspectief

Wanneer je gebruik maakt van mentale verbeelding kun je een intern of extern perspectief kiezen.

 

Bij een intern perspectief ervaar je de situatie door je eigen ogen en voel je de bewegingen alsof je daadwerkelijk zelf bezig bent. Bij een extern perspectief ervaar je de situatie buiten jouw eigen lichaam en ervaar je de situatie kijkend naar een beeld van jezelf alsof je op een groot scherm te zien bent.

 

Beiden perspectieven zijn effectief bij het verbeteren van prestaties en performance. Het is belangrijk dat jij het perspectief kiest dat resulteert in het meest duidelijke beeld.

 

Door het aannemen van een intern perspectief, kun je bijvoorbeeld goed de nadruk leggen op het kinesthetisch aspect (de tast, het gevoel). Daarom is het intern perspectief waardevol als je in jouw performance situatie te maken hebt met veranderende omstandigheden.

 

Door het aannemen van een extern perspectief, kun je bijvoorbeeld heel mooi een succes film van jouw performance afspelen. Een ander voordeel van het externe perspectief is dat je makkelijker en volledig beeld kunt vormen van de situatie, wat kan helpen bij het bepalen van een strategie en ontwikkelen van besluitvaardigheid.

 

Mindfulness & zintuigelijke waarnemingen

 

Voor mensen die zich bewust zijn van hun interne en externe zintuiglijke waarnemingen is het makkelijker om een helder beeld te creëren dan voor mensen die minder mindful zijn. Dus hoe beter het jou lukt om het zien, horen, voelen, ruiken en proeven te verenigen in een beeld, hoe duidelijker dat dit beeld wordt. Hoe duidelijker het beeld, hoe beter dat de mentale ervaring zal zijn.

 

Wat je doet door alle zintuigen in één keer aan te spreken is ervoor zorgen dat je optimaal in het hier en nu bent. Iets waar mindfulness op gericht is. Optimaal in het hier en nu zijn, is precies wat een topprestatie van ons verlangt. 

 

Ontwikkelen van zintuiglijk bewustzijn

Wanneer jij optimaal gebruik wilt maken van mentale verbeelding om jouw prestaties te verbeteren is zaak om jouw zintuiglijk bewustzijn te verbeteren.

Voor atleten houdt dit in dat zij zich beter bewustzijn van alle zintuigen als zij hun sport beoefenen. Voor niet-sport gerelateerde situaties zoals een belangrijke presentatie, oefen je met het bewust worden van alle zintuigen in die situaties.

De oefeningen uit de mindfulness kunnen waardevol zijn om het zintuiglijk bewustzijn te vergroten.

 

De toepassingen van verbeelding

 

Mentale verbeelding kan op verschillende manieren toegepast worden. Zoals ik al vertelde kun je gebruik maken van beelden uit eerdere situaties om een ervaring te reproduceren. Hiernaast kun je ook een situatie die nog moet plaatsvinden creëren door stukjes informatie uit het geheugen aan elkaar te koppelen.

 

1. Fysieke vaardigheden leren

De meest gebruikte toepassing van mentale verbeelding is het aanleren van fysieke vaardigheden. Atleten kunnen allerlei bewegingen mentaal trainen en herhalen. Van een doelpunt maken tot de nieuwste skateboard trick fine tunen en verankeren. Een piloot kan met mentale verbeelding het landen van een vliegtuig oefenen.

 

2. Strategie bepalen

Een tweede toepassing van mentale verbeelding is strategie bepalen. Voordat een wedstrijd plaatsvindt kan een atleet bijvoorbeeld al het parcours of de baan verkennen. Zodoende kan er een strategie voor de wedstrijd bepaald worden. Door mentale verbeelding kan het parcours al geoefend worden, zonder dat je er een voet op hebt gezet.

 

Als voorbereiding op een andere performance situatie zoals een  sollicitatiegesprek, kun je strategie bepalen door je voor te stellen hoe het gesprek zal lopen. Hoe de ruimte eruit ziet. Hoe jij je wilt voelen in die situatie en wat jij wilt gaan zeggen tijdens het gesprek. Zo bepaal je een plan van aanpak.

 

3. Mentale vaardigheden verbeteren

Naast het verbeteren van fysieke vaardigheden en bepalen van strategie, kan verbeelding ook helpen om mentale vaardigheden te verbeteren.

 

De toepassingen voor het verbeteren van mentale vaardigheden zijn: het vergroten van zelfbewustzijn, verhogen van zelfvertrouwen en motivatie, energie management, managen van stress en aandacht focussen.

 

Vergroten zelfbewustzijn

 

Als eerste kan verbeelding helpen met het vergroten van zelfbewustzijn. Zelfbewustzijn is een proces dat zich voortdurend ontwikkelt. Je komt steeds meer te weten komt over jouw unieke talenten, behoeften, kracht, hogere doel, kernwaarden, overtuigingen en vaardigheden.

 

Eerder in deze blog wees ik op het belang van het ontwikkelen van zintuigelijk bewustzijn. Maar ook het emotionele bewustzijn kan vergroot worden door verbeelding. Aan de ene kant door te ervaren hoe iemand zich in een situatie voelt. En aan de andere kant hoe iemand zich wil voelen in een situatie.

 

Verhogen zelfvertrouwen en motivatie

 

Doordat mentale verbeelding het zelfbewustzijn vergroot, kan het ook een positieve uitwerking op het zelfvertrouwen hebben. Je weet beter wat jij kunt en waar jij toe in staat bent.

 

Als er soms lange tijd alleen geoefend en getraind wordt, dan kan dit zorgen voor demotivatie. Sommige mensen hebben juist de performance situatie nodig om gemotiveerd te blijven. In dat geval kan het heel zinnig zijn om mentale verbeelding te gebruiken om die belangrijke momenten tot in detail in je hoofd af te spelen. Van het juichende publiek, tot de podiumplaats en de euforie.

 

Energie management

Mentale verbeelding kan ook gebruikt worden om spanning te reguleren. Vlak voor een performance situatie kun je te maken krijgen met te veel spanning doordat je bijvoorbeeld zenuwachtig bent. Ook kun je te weinig spanning hebben door bijvoorbeeld vermoeidheid. Bij teveel spanning kun je verbeelding gebruiken als relaxatie techniek om te ontspannen. Bij te weinig spanning kun je jezelf juist opzwepen “energizen” door mentale verbeelding.

 

Managen van stress

Performance situaties kunnen natuurlijk ook verlopen op een manier die niet gepland was. Met verbeelding kun je jezelf voorbereiden op onvoorziene omstandigheden en een actieplan opstellen. Dit kan ook weer zorgen voor meer vertrouwen omdat je weet dat je voorbereid bent op onverwachte dingen.

 

Aandacht focussen

Tot slot kan mentale verbeelding helpen om aandacht te richten en focussen. Vooral op de taak die  je moet uitvoeren. Dus voordat je een presentatie oefent kun je hem in gedachten al afspelen om zodoende te focussen op bijvoorbeeld de uitspraak.

 

Tips

  • Als je pas begint met mentale verbeelding, doe het dan in een omgeving waarin je goed kunt ontspannen en waar jij je makkelijk kunt concentreren
  • Oefen elke dag, liefst 5-10 minuten per dag, 4 dagen per week Olympische atleten trainen mentale verbeelding zelfs 2 à 3 uur per dag ;-)
  • Het kan altijd en overal gedaan worden

 

Welke vaardigheid ga jij verbeteren met mentale verbeelding?

Blijf met ons in verbinding!

Meld je aan voor onze e-mails en ontvang de nieuwste strategieën en aanbiedingen voor jouw persoonlijke ontwikkeling.